Obesitas behandeling: welke stappen zijn er?

Deze uitleg is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Overleg met je behandelaar voordat je iets aan je behandeling verandert.

In het kort

Obesitas is een ziekte en heeft een behandeling nodig, schrijft Thuisarts.
De eerste stap is een leefstijlprogramma van twee jaar, de GLI.
Medicijnen of een operatie komen pas daarna in beeld. En alleen soms.

Wie al jaren met haar gewicht bezig is, hoort vaak hetzelfde advies: eet minder en beweeg meer. Thuisarts, de site waar huisartsen hun uitleg voor patiënten publiceren, zegt iets anders. "Bij obesitas is je lichaam ziek." Buikvet raakt ontstoken. Dat zet hormonen en andere stoffen op hol, tot in je hele lichaam.

Een ziekte vraagt om een behandeling. Die behandeling heeft een vaste volgorde. Hieronder lees je welke stappen er zijn, wanneer je voor welke stap in aanmerking komt en wie er met je meekijkt.

Wanneer spreek je van obesitas?

Thuisarts noemt twee metingen. De eerste is je BMI, het getal dat je gewicht vergelijkt met je lengte. Tussen 18,5 en 25 is gezond. Van 25 tot 30 heet overgewicht. Bij 30 of hoger spreek je van obesitas.

De tweede meting doe je met een meetlint. Je meet rond je buik, daar waar die het breedst is. Bij vrouwen geldt 88 centimeter of meer als obesitas, bij mannen 102 centimeter of meer.

Twee getallen dus. Geen oordeel.

De eerste stap is altijd je leefstijl

Wat je ook verder kiest, gezonder leven blijft de basis. Thuisarts bedoelt daarmee gezond eten, genoeg bewegen, genoeg slapen en ontspannen. Dat geldt ook als je later medicijnen krijgt.

Hulp daarbij heet de gecombineerde leefstijlinterventie, kortweg GLI. Zo'n programma loopt twee jaar, met begeleiding van mensen die er hun vak van hebben gemaakt. Jaar één gaat over anders leven. Daarna: volhouden.

Je werkt met een leefstijlcoach, een diëtist of een fysiotherapeut. Meestal in een groep: je komt ongeveer 12 keer samen met mensen die met hetzelfde bezig zijn. Er zijn ook gesprekken met alleen jou en de coach. Je maakt een plan met doelen die bij jou passen. Ook ontdek je welke momenten voor jou lastig zijn.

Zo ziet dat er in grote lijnen uit:

IntakeJe bespreekt met de leefstijlcoach of het programma bij je past
Jaar éénJe leert anders eten, bewegen, slapen en ontspannen
Jaar tweeJe leert de veranderingen vol te houden
DaarnaJe huisarts kijkt met je of een volgende stap nodig is

Volgens Loket Gezond Leven van het RIVM vergoedt de basisverzekering de GLI sinds 2019 onder voorwaarden. Het gaat niet van je eigen risico af. Het programma moet wel erkend zijn door het RIVM.

Kom je in aanmerking? Thuisarts noemt drie situaties. Je BMI ligt tussen 25 en 35 en je buikomtrek is groot. Of je BMI ligt in diezelfde zone en je hebt een extra risico, zoals diabetes, artrose, slaapapneu of een verhoogd risico op hartproblemen. Of je BMI is 35 of hoger. Zelf willen meedoen hoort er ook bij.

Als leefstijl alleen niet genoeg helpt

Soms leef je heel gezond en blijft het gewicht toch hangen. Dan zijn er volgens Thuisarts twee andere routes: medicijnen of een operatie aan je maag.

Medicijnen zijn er in de vorm van een pil of een prikje dat je jezelf geeft. Ze werken op een stofje in je hersenen, waardoor je minder zin in eten hebt. Ook werken ze op je maag en darmen: je voelt je sneller vol. De leefstijl blijft gewoon doorlopen. Wie medicijnen krijgt, doet ook mee aan een leefstijlprogramma.

Niet iedereen komt in aanmerking. Thuisarts beschrijft dat de huisarts ze soms voorschrijft bij een BMI van 40 of hoger, of bij een BMI vanaf 35 als je ook artrose of hartproblemen hebt. Meestal heb je dan minstens een jaar een leefstijlprogramma gevolgd. Ben je zwanger of ouder dan 75 jaar, dan vallen ze af. Er zijn ook huisartsen die deze medicijnen helemaal niet voorschrijven.

De start is voorzichtig. Je begint met weinig en bouwt in ongeveer drie maanden op. Na ongeveer drie maanden wordt gekeken hoe het gaat: je wordt gemeten en gewogen. Werkt het medicijn niet genoeg, dan stop je ermee.

Eerlijk is eerlijk. Thuisarts noemt ook de nadelen. De eerste weken kunnen misselijkheid en diarree opspelen. Sommige mensen slapen dan onrustig of voelen zich in die periode gespannen of opgejaagd. Meestal zakt dat na een paar weken weer weg. Stoppen? Dan kun je weer aankomen. Wat deze middelen na lange tijd met je lichaam doen, weten onderzoekers nog niet precies.

De derde route is een operatie. Een chirurg maakt je maag kleiner, of zorgt dat je eten een andere weg door je lichaam neemt. Je moet gezond genoeg zijn voor zo'n ingreep. Er spelen ook andere dingen mee.

Wie beslist welke behandeling bij je past?

Dat doe je niet alleen. Thuisarts noemt vier dingen die meewegen: hoe zwaar je bent, waardoor je te zwaar bent, of je andere ziektes hebt en welke behandeling medisch bij je past.

Dat tweede punt verdient aandacht. Je kunt zwaarder worden doordat je weinig beweegt of veel eet. Maar ook door medicijnen die je gebruikt, door weinig geld voor gezond eten of door een ziekte. Somberheid speelt soms mee.

Bij Elysee Direct kies je samen met je verpleegkundige welke begeleiding bij je past. Of een behandeling met medicijnen veilig voor je is en in welke dosering, beslist de verpleegkundige. Je eigen huisarts blijft daarbij in beeld.