Deze uitleg is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Overleg met je behandelaar voordat je iets aan je behandeling verandert.
Het RIVM bracht op 13 oktober zijn zevende rapport uit over Kansrijke Start, de landelijke aanpak die ouders steunt rond de zwangerschap en de eerste jaren daarna. Bijna alle gemeenten doen inmiddels mee. Toch gaat het niet beter met de gezondheid van jonge kinderen. Van de kinderen van 2 jaar heeft nu ruim 10 procent overgewicht. In 2018 was dat nog 8 procent.
Kerncijfer
10%
Iets meer dan dit deel van de kinderen van 2 jaar heeft overgewicht, tegen 8 procent in 2018.
Bron: RIVM, Monitor Kansrijke Start, 13 oktober 2026
Wat het RIVM precies meldt
Het rapport gaat over veel meer dan gewicht. Zwangeren en hun partners hebben vaker psychische klachten. Een derde van de vrouwen worstelt na de bevalling met somberheid, angst of veel stress. Het aandeel gezinnen met grote schulden steeg licht. Op al deze punten doen gezinnen in een kwetsbare situatie het slechter.
Toeval is het niet. Het RIVM legt de cijfers zelf naast bredere trends in Nederland, waarin schulden, mentale gezondheid en overgewicht samen oplopen.
De samenwerking groeit wel. In 2025 had 92 procent van de gemeenten afspraken gemaakt met verloskundigen, kraamzorg en consultatiebureaus. Wat volgens het RIVM nog ontbreekt? Ouders zelf laten meedenken over wat ze nodig hebben. Weinig gemeenten doen dat al.
Waarom dit ook over jou gaat
Overgewicht bij een peuter staat zelden los van de rest van het gezin. Thuisarts, de publieksite van de huisartsen, zegt het zonder omwegen: ben je zelf zwaar, dan is de kans groter dat je kind dat ook wordt. Aanleg telt mee. Gewoontes ook, zoals standaard frisdrank in de koelkast of een schaal snoep op tafel.
Dat is geen verwijt.
Wat jij op je bord legt, komt meestal ook op het bordje van je kind terecht. Thuisarts schrijft dat het meeste effect komt als het hele gezin meedoet. Niet alleen het kind.
Wel
- Samen gezonder eten en meer bewegen, met het hele gezin
- Troosten met aandacht, een knuffel of een boekje
Niet
- Je peuter op eigen houtje laten lijnen
- Thuis praten over afvallen of lijnen
- Eten inzetten als troost of beloning
Lijnen is niet de bedoeling
Het Voedingscentrum is daar stellig over. Een jong kind heeft alle voedingsstoffen nodig om te groeien, dus zelf aan een dieet beginnen raadt het af. Afvallen is vaak ook helemaal niet nodig, schrijft Thuisarts. Groeit je kind door terwijl het gewicht gelijk blijft, dan schuift het vanzelf richting een gezonder gewicht.
Maak je je zorgen? Ga dan niet zelf experimenteren. Het consultatiebureau houdt bij hoe het gewicht van je kind zich ontwikkelt en kijkt met je mee.
Blijkt je kind echt te zwaar, dan is de huisarts de volgende stap. Volgens Thuisarts maak je daar samen een plan. Daarin staan adviezen over eten, bewegen, slapen, spanning en de tijd achter telefoon of tv. Sommige gemeenten hebben er een groepsprogramma bij, met beweeglessen en lessen over gezond eten voor kinderen.
Wat je thuis wel kunt doen
De adviezen van het Voedingscentrum zijn opvallend nuchter. Koek, snoep, sap en limonade horen niet bij elke dag. Bewegen mag overal: lopen, klauteren, dansen, een rondje naar de kinderboerderij. Slaap wordt vaak vergeten, terwijl kinderen die weinig slapen meer kans hebben op overgewicht. Een kind van 2 of 3 jaar heeft ongeveer 13 uur slaap per etmaal nodig.
Ook het scherm telt mee. Voor kinderen van 2 tot 5 jaar noemt het Voedingscentrum ongeveer 1 uur per dag als maximum, het liefst in korte stukjes.
- Een peuter van 2 of 3 jaar slaapt ongeveer 13 uur
- Buiten spelen, klauteren en dansen, verspreid over de dag
- Water, thee of melk in plaats van sap
- Hooguit ongeveer 1 uur scherm per dag
- Zorgen over het gewicht? Vraag het consultatiebureau
Ben je zelf met je gewicht bezig, dan hoef je niet twee keer te koken. Thuisarts raadt voor kinderen maaltijden aan met veel groente, fruit, volkoren en peulvruchten, omdat de vezels een vol gevoel geven. Dat bord past bij jou net zo goed. Kook één keer, voor iedereen aan tafel. Vragen over je eigen behandeling neem je mee naar je volgende check-in met je verpleegkundige.
Lees ookMaaltijden die verzadigen: wat bepaalt of je lang vol blijft
